Kalkulator oświetlenia pomieszczenia online

O obliczaniu oświetlenia pomieszczenia

Kalkulator przeznaczony jest do wstępnego doboru parametrów oświetlenia w pomieszczeniach mieszkalnych, biurowych, handlowych i produkcyjnych. Umożliwia oszacowanie wymaganego całkowitego strumienia świetlnego na podstawie powierzchni, normatywnego natężenia oświetlenia i współczynnika zapasu, a także określenie wymaganej liczby opraw oświetleniowych lub strumienia świetlnego pojedynczego źródła światła.

Główne etapy obliczeń

Obliczenia składają się z kilku kolejnych kroków, łączących wielkości fizyczne — natężenie oświetlenia (luksy) i strumień świetlny (lumeny).

1. Obliczanie powierzchni pomieszczenia $A$

Jeśli podana jest długość $L$ i szerokość $W$ pomieszczenia (w metrach), powierzchnię oblicza się ze wzoru:

Jeśli powierzchnia została wprowadzona bezpośrednio, jest ona używana bez obliczeń pośrednich: $A = S_{\text{wej}}$.

2. Wymagany całkowity strumień świetlny $\Phi_{\text{total}}$

Całkowity strumień świetlny (w lumenach) oblicza się na podstawie wymaganego natężenia oświetlenia $E_m$, powierzchni pomieszczenia $A$ i współczynnika zapasu $k$:

gdzie:

• $E_m$ — docelowe średnie natężenie oświetlenia na płaszczyźnie roboczej, lx.
• $A$ — powierzchnia pomieszczenia, m².
• $k$ — współczynnik zapasu.

3. Dobór parametrów według trybu obliczeń

W zależności od wybranego trybu obliczany jest jeden z parametrów:

• Tryb «Według liczby opraw»: na podstawie podanej liczby opraw $N$ określany jest wymagany strumień świetlny pojedynczej oprawy $\Phi_1$ (lm):

• Tryb «Według strumienia świetlnego 1 oprawy»: na podstawie strumienia świetlnego jednej oprawy $\Phi_1$ (lm) określana jest wymagana liczba opraw $N$:

gdzie $\lceil x \rceil$ oznacza zaokrąglenie w górę do najbliższej liczby całkowitej.

4. Obliczeniowe natężenie oświetlenia (z uwzględnieniem współczynnika zapasu)

Obliczeniowe natężenie oświetlenia wskazuje wymagany poziom docelowy z uwzględnieniem współczynnika zapasu:

Współczynnik zapasu $k$

Współczynnik zapasu uwzględnia naturalne starzenie się źródeł światła (spadek wydajności świetlnej), zabrudzenie kloszy oraz powierzchni odbijających w pomieszczeniu podczas eksploatacji.

• $k = 1.0$: brak zapasu (warunki idealne).
• $k = 1.2$: umiarkowany zapas dla czystych pomieszczeń mieszkalnych i biurowych przy regularnej konserwacji.
• $k = 1.5$: średni zapas dla pomieszczeń użyteczności publicznej i klas szkolnych.
• $k = 2.0$: zwiększony zapas dla oświetlenia zewnętrznego lub stref o dużym zapyleniu.

Dlaczego strumień świetlny jest podawany w lumenach, a norma w luksach?

Luks to jednostka natężenia oświetlenia, która odpowiada jednemu lumenowi na metr kwadratowy ($1\text{ lx} = 1\text{ lm/m}^2$). Znając powierzchnię pomieszczenia, można łatwo przeliczyć wymagane natężenie oświetlenia (lx) na całkowity strumień świetlny (lm) za pomocą wzoru: $\Phi_{\text{total}} = E_m \cdot A \cdot k$.

Co oznacza współczynnik zapasu k i dlaczego jest większy niż 1?

Współczynnik zapasu uwzględnia spadek wydajności świetlnej źródeł światła z upływem czasu oraz stopniowe zabrudzenie opraw i powierzchni pomieszczenia. Na przykład przy współczynniku $k = 1.2$ kalkulator zakłada o 20% większy strumień świetlny, aby skompensować te straty podczas eksploatacji.

Dlaczego liczba opraw jest zaokrąglana w górę?

Jeśli z obliczeń wynika np. konieczność użycia 5.2 oprawy, w praktyce należy zainstalować 6. Zaokrąglenie w górę gwarantuje, że ostateczne natężenie oświetlenia nie będzie niższe niż wartość normatywna.

Czy te obliczenia pozwalają dokładnie ocenić natężenie oświetlenia na stanowisku pracy?

Kalkulator ten zapewnia jedynie szacunkową ocenę na podstawie całkowitego strumienia świetlnego na całą powierzchnię. Dokładne natężenie oświetlenia w konkretnym punkcie zależy od rozsyłu światła, wysokości zawieszenia opraw, właściwości odbiciowych ścian/sufitu oraz kąta rozsyłu światła żarówek. Dla kluczowych projektów wykonuje się profesjonalne obliczenia oświetleniowe w specjalistycznym oprogramowaniu (np. DIALux).

Jakie normy oświetleniowe są najczęściej stosowane w Europie?

W przypadku stanowisk pracy wewnątrz pomieszczeń stosuje się normę europejską EN 12464-1, natomiast w strefach zewnętrznych — EN 12464-2. Kalkulator oferuje standardowe zalecane wartości dla głównych typów pomieszczeń, jednak w razie potrzeby wymaganą normę można wpisać ręcznie.